Thực trạng ứng dụng AI vào công nghiệp sản xuất tại Trung Quốc

Hiện trạng ứng dụng AI vào công nghiệp sản xuất tại Trung Quốc (tính đến giữa năm 2026) cho thấy sự phát triển mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi chính sách nhà nước và chuyển đổi số quy mô lớn. Trung Quốc đang dẫn đầu thế giới về quy mô áp dụng AI trong sản xuất, kết hợp với chiến lược “Made in China 2025” và các sáng kiến “AI + Manufacturing”.

1. Chính sách và mục tiêu quốc gia

• Chính phủ Trung Quốc đẩy mạnh “AI + Manufacturing” (trí tuệ nhân tạo + sản xuất) qua các văn kiện như Implementation Opinions (2026) và các kế hoạch từ Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT). Mục tiêu đến 2027: phát triển 3-5 mô hình lớn mục đích chung cho sản xuất, hàng nghìn agent AI công nghiệp, hàng trăm bộ dữ liệu chất lượng cao, và phổ biến 500 kịch bản ứng dụng điển hình.
• Chiến lược dài hạn (Next Generation AI Development Plan 2017 và các cập nhật) nhằm biến AI thành động lực chính cho chuyển đổi công nghiệp, với mục tiêu đến 2030: ngành AI cốt lõi đạt ~100 tỷ USD và tạo thêm hơn 1 nghìn tỷ USD giá trị cho các ngành khác, bao gồm sản xuất.
• Hệ thống nhà máy thông minh 4 cấp (Basic, Advanced, Excellence, Leading): Đến 2026, Trung Quốc có khoảng 43.000 nhà máy thông minh, trong đó AI trở thành tiêu chí bắt buộc cho cấp cao nhất.

2. Mức độ áp dụng và tăng trưởng

• Tỷ lệ ứng dụng AI trong sản xuất tăng từ 19.9% (2024) lên 25.9% (2025), dù vẫn thấp hơn so với R&D và marketing. Ứng dụng tập trung chủ yếu vào tối ưu hóa quy trình, bảo trì dự đoán, kiểm soát chất lượng và tự động hóa.
• Ngành sản xuất là một trong những lĩnh vực ưu tiên (cùng công nghệ, ô tô, điện tử). Tỷ lệ áp dụng AI tổng thể ở doanh nghiệp Trung Quốc khoảng 56% (2025), cao hơn nhiều ở doanh nghiệp lớn (78%).
• Quy mô ngành AI cốt lõi dự kiến vượt 900 tỷ nhân dân tệ (~126 tỷ USD) năm 2024 và tiếp tục tăng mạnh.

3. Các ứng dụng chính trong sản xuất

• Nhà máy “lights-out” và tự động hóa: Sử dụng robot AI, vision, digital twins. Ví dụ: nhà máy Avatr (ô tô) sản xuất 1 xe mỗi 60 giây; nhà máy ở Xi'an hoạt động 24/7 không cần ánh sáng.
• Bảo trì dự đoán và tối ưu hóa: Giảm tỷ lệ lỗi sản phẩm trung bình 47%, rút ngắn chu kỳ phát triển 38%. Ví dụ tại TBEA (biến áp): cảnh báo sự cố trước 8-12 giờ.
• Robot công nghiệp: Trung Quốc dẫn đầu thế giới về lắp đặt robot (hàng trăm nghìn/năm), hướng tới robot hợp tác và humanoid.
• Chuỗi cung ứng và tùy chỉnh hàng loạt: Kết hợp 5G, Industrial Internet, AI cho sản xuất linh hoạt.
• Các ngành dẫn đầu: Ô tô điện (NEV), điện tử, đóng tàu, thép, hóa dầu.

4. Thành tựu và thách thức

Thành tựu:

• Giảm chi phí, tăng năng suất, cải thiện chất lượng và bền vững (tối ưu năng lượng, giảm lãng phí).
• Hệ sinh thái mạnh: Hàng nghìn doanh nghiệp AI, đầu tư hạ tầng (computing, dữ liệu), tài năng.
• Dẫn đầu nhiều chỉ số Industry 4.0 (AI, IoT, robot).

Thách thức:

• Áp dụng sâu vẫn ở giai đoạn đầu, tập trung hiệu quả hơn là chuyển đổi cấu trúc.
• Rào cản: Chất lượng dữ liệu, tích hợp hệ thống, thiếu kỹ sư thực thi, đo lường ROI.
• Phụ thuộc một phần vào công nghệ nước ngoài (chip cao cấp), dù đang tự chủ mạnh.

Tổng thể, Trung Quốc đang chuyển AI từ thí điểm sang triển khai quy mô công nghiệp, coi đây là chìa khóa để duy trì vị thế “công xưởng thế giới” và dẫn dắt Industry 4.0. Tốc độ thay đổi rất nhanh, đặc biệt từ 2024-2026 nhờ chính sách “AI Plus”. Thông tin dựa trên các báo cáo gần nhất từ CAICT, WEF, MIIT và các nguồn uy tín khác.